Vì sao một số người không bị muỗi đốt?

Các nhà khoa học Anh cho biết trong cơ thể một số người có những hóa chất khiến họ có mùi kém hấp dẫn với những con muỗi.

Họ đã phân tách được những hóa chất tự nhiên này và hy vọng sẽ tìm ra một loại thuốc chống muỗi mới.

Những con côn trùng hút máu người này góp phần làm lây lan bệnh tật và bất cứ cách nào làm giảm thiểu nguy hại của chúng cũng sẽ có ích cho con người.

Công trình do các nhà khoa học tại Viện nghiên cứu Rothamsted ở Hertfordshire và Đại học Aberdeen thực hiện.

Muỗi thường chỉ nhằm vào những người có mùi hấp dẫn và bỏ qua những ai có mùi kém thơm ngon. Nhưng con người tạo ra hàng trăm hóa chất khác nhau vì vậy rất khó để tìm ra hóa chất nào gây kích thích những con côn trùng. Các nhà khoa học đã sử dụng một quy trình gồm 2 giai đoạn để giải quyết vấn đề này.

Đầu tiên, phương pháp sắc ký khí cho phép họ phân hủy hơi người thành những thành phần hóa chất độc lập. Kỹ thuật thứ hai thông qua máy ghi điện tim cho phép họ ghi lại những phản ứng trong anten của muỗi.

Nhà nghiên cứu đứng đầu John Pickett nói: "Chúng tôi đang kiểm tra các hóa chất tự nhiên này bằng cách so sánh với những chất đuổi muỗi đã được WHO chấp thuận".

Pickett cho biết nhiều chất đuổi muỗi hiện nay dựa trên thực vật có thể gây các bệnh về da liễu và có mùi khó chịu. "Những hóa chất mà chúng tôi tìm thấy có tính năng gây mùi thấp và con người khó nhận ra được".

Tại sao lại có chim và chuột ở chung một hang?

Có thể thấy hiện tượng cộng sinh này trên thảo nguyên hoang mạc Tân Cương, Thanh Hải (Trung Quốc). Ví dụ chuột hoang ở cùng tuyết cước hay bách linh.

Có người từng trông thấy con chim đứng trên lưng chú chuột, cùng đi lại với nhau, xoè đôi cánh, miệng phát ra những tiếng kêu phức tạp, không chịu nhảy xuống.

Nguyên do của tình trạng này là cái nóng lạnh trên thảo nguyên hoang mạc thay đổi rất lớn, nhiệt độ giữa ngày và đêm rất cao, rừng rậm ít, mất đi địa điểm để chim làm tổ và tránh kẻ thù. Ở vùng này chuột hoang rất phổ biến, hang chuột khắp nơi. Nhiệt độ trong hang ổn định, tránh được cái nóng hoặc rét, do vậy hang trở thành môi trường tốt cho các loài chim làm tổ và sinh sản.

Chim và chuột đồng cư, đôi bên đều có lợi. Chim rất cảnh giác, có thể thay chuột cảnh giới, nếu gặp nguy hiểm, nó sẽ lập tức bay lên và kêu to, báo cho chuột ẩn nấp vào hang.

Tại sao người dạy thú thường cầm theo roi da?

Động vật có thói quen đặc biệt chú ý đến những vật thể hoạt động. Vì thế, cây roi da vung lên đập xuống sẽ thu hút nó hơn nhiều hơn so với các loại vũ khí ngắn nhỏ.

Ví dụ đối với con chim đang bay hay với con thú đang chạy, con chó phát hiện ra rất nhanh.

Quần áo người ta mặc hay cây gậy gỗ, cái roi da mà họ cầm trong tay, các loài dã thú đều cho rằng đó là một bộ phận của con người. Cho nên bất kỳ là chó hay các loài dã thú khác, khi thú tính bùng nổ sẽ xông đến bộ phận đang vung vẩy trước tiên, tức là trước hết nó xông đến tay hoặc cái roi da. Người dạy thú lợi dụng thói quen này của động vật, vung vẩy cái gậy hoặc cây roi để tập trung sự chú ý của nó, bắt nó làm những động tác cần thiết.

Nếu chẳng may xảy ra trường hợp con thú dữ thật sự muốn xông vào người họ thì lợi dụng luôn thói quen là chúng xông vào bộ phận vung vẩy trước, như vậy sẽ đạt được mục đích bảo vệ thân thể mình an toàn.

Sự thực và hư cấu về cá mập

Loài người bị cá mập thôi miên bởi những thông tin pha trộn giữa sự thực và mê tín, giữa truyền thuyết và thực tế, và bởi những lo ngại về điều chưa biết. Một chút kiến thức về chúng sẽ khiến cho các cuộc dạo chơi dưới biển trở thành những trải nghiệm tuyệt vời.

Dưới đây là 20 sự thực về cá mập:

1. Cá mập trắng có thể tăng trưởng khoảng 24,5 cm mỗi năm. Khi trưởng thành, chúng có thể dài từ 3,6 đến 4,2 mét.

2. Những cái răng mới được hình thành liên tục trong hàm răng của cá mập. Chúng thông thường được thay mới cứ sau 8 ngày.

3. Một số loài cá mập có thể mọc đến 30.000 cái răng trong cuộc đời.

4. Cá mập voi có khoảng 300 hàm răng, với mỗi hàng có hàng trăm chiếc tí hon.

5. Da cá mập khô (shagreen) từng được sử dụng như là giấy nhám. Ở Đức và Nhật Bản, da cá mập được bọc chuôi cầm kiếm để chống trơn trượt.

6. Năm 1937, dầu gan cá mập được khám phá là rất giàu vitamin A. Thế là từ đó đến năm 1950, chúng được săn lùng để khai thác loại vitamin này, cho đến khi một phương pháp tổng hợp vitamin A mới ra đời.

7. Tuổi thọ trung bình của cá mập là 25 năm, nhưng một số loài có thể thọ đến một thế kỷ.

8. Cá mập chó (dogfish) được đặt tên do thiên hướng đi săn của chúng giống như cách mà bầy chó hoang vẫn làm.

9. Cá mập trắng có thể sống sót đến 3 tháng mà không ăn gì.

10. Không phải tất cả cá mập đều phải thở liên tục.

11. Cá mập bò có thể chịu đựng được độ mặn thay đổi và thường sống ở trong các con sông và hồ nước ngọt ở châu Phi và Nam Mỹ.

12. Số người bị tử vong mỗi năm vì chó, lợn và hươu còn nhiều hơn vì cá mập.

13. Loài cá mập Pygmy (cá mập lùn) có chiều dài tối đa là 28 cm.

14. Cá mập không có xương. Bộ khung của nó cấu thành từ sụn.

15. Khoa học đã biết đến hơn 340 loài cá mập.

16. Cá mập xuất hiện lần đầu tiên trong các mẫu vật hoá thạch hơn 400 triệu năm trước.

17. Một đặc điểm cơ thể rất có ý nghĩa phân biệt cá mập hiện đại và cổ đại là bộ hàm nhô ra, tạo cho cá mập hiện đại lực cắn mạnh hơn.

18. Cá mập có thể sinh ra lực cắn khoảng 6,5 tấn trên mỗi inch vuông (1 inch = 2,54 cm).

19. Da cá mập được đệm bằng những mấu lồi nhỏ, tương tự như răng.

20. Loài cá mập vây ngắn Mako có thể là loài cá nhanh nhất dưới biển khơi, với tốc độ khoảng 96 km/giờ.

Cá mập tấn công như thế nào:

Có 3 loại tình huống cơ bản mà cá mập vô cớ tấn công:

1. "Va phải và chạy" là kiểu tấn công thường gặp nhất. Chúng thường xảy ra trong những vùng biển sóng vỗ. Nạn nhân hiếm khi nhìn thấy cá mập và nó không quay lại sau khi để lại một vết thương dạng cắn hay xé. Hầu hết, những vụ tấn công này là kết quả việc nhận nhầm, xảy ra khi nước đục và điều kiện môi trường khắc nghiệt như sóng vỗ và các dòng chảy mạnh. Các vết thương của nạn nhân thường là bị rách chân bên dưới đầu gối và hiếm khi đe dọa đến tính mạng.

2. "Đụng độ và cắn" thường gây ra những vết thương nghiêm trọng hơn và dễ chết hơn. Những vụ tấn công này thường liên quan đến các thợ lặn hoặc những người bơi lội dưới nước sâu. Cá mập ban đầu sẽ lượn quanh và thường đâm vào nạn nhân trước khi cuộc tấn công thật bắt đầu.

3. "Tấn công lén" xảy ra mà không hề có báo trước. Con cá mập sẽ lặp lại các cú đớp hoặc kẹp chặt người trong miệng. Các vết thương thường rất nặng, và dễ gây tử vong. Người ta tin rằng loại tấn công này là kết quả của hành vi kiếm ăn chứ không phải nhầm lẫn.

Làm thế nào để tránh bị cá mập tấn công:

1. Bơi theo nhóm. Cá mập thường tấn công người đi đơn lẻ. Tránh xuống nước vào ban đêm, bình minh hoặc nhập nhoạng tối.

2. Không xuống nước nếu bạn đang chảy máu. Cá mập có thể ngửi và nhận ra mùi máu, lần ra nguồn của nó. Không đeo các trang sức lấp lánh. Cá mập sẽ nhìn ra nó là lớp vảy cá lóng lánh.

3. Không toé nước nhiều. Điều đó sẽ thu hút chúng. Nếu bạn thấy một con cá mập trong nước, đừng lại gần và đừng thử chạm vào nó.

 Vì sao hươu cao cổ không chóng mặt?

Chỉ trong 1 hoặc 2 giây, một con hươu cao cổ có thể nâng cái đầu của nó từ mặt đất lên không trung tới độ cao 4,5 mét, và không bao giờ choáng váng.
"Nếu làm điều đó, chắc chắn chúng ta sẽ ngất xỉu", nhà sinh lý học Graham Mitchell từ đại học Wyoming nhận xét.

Mitchell và cộng sự thông báo trên tạp chí Experimental Biology số mới đây rằng một trái tim năng động, khoẻ mạnh và huyết áp cao sẽ giúp cho cho hươu cao cổ không rơi vào tình trạng choáng ngất này.

Cơ chế làm việc

Máu dồn về đầu của hươu cao cổ khi nó cúi xuống mặt đất, và huyết áp tăng lên gấp 3 lần. Khi con vật nâng đầu lên để bứt lá trên cây, máu lại rút đi.

Điều này cũng xảy ra với chúng ta. Bạn có thể cảm thấy chóng mặt nếu khi đang treo mình xuống dưới và mặt đỏ dừ lên, đột ngột lộn mình trở lại. Nếu huyết áp tụt xuống quá nhanh, không đủ để máu chảy tới não, bạn có thể bị mê man.

Với một cái cổ dài, hươu cao cổ dùng phần lớn thời gian để nâng đầu từ vị trí thấp lên cao, và vì thế chúng cần một giải pháp giữ cho máu chảy tới não sao cho chúng không bị ngất đi.

Các nhà khoa học từng cho rằng mạch máu ở cổ của hươu giúp dẫn máu từ trái tim lên não. Tuy nhiên, nghiên cứu của Mitchell cho thấy chúng sử dụng một cái bơm rất khoẻ và huyết áp rất cao (gấp đôi của chúng ta) để làm việc này.

Hươu cao cổ có một quả tim lớn, nặng tới gần 12 kg. Khi nâng đầu, các mạch máu của nó chuyển hầu như toàn bộ lượng máu chảy đến não, mà không phải tới các phần khác ở đầu như má, lưỡi hay da.

Cùng lúc, lớp da dày của con vật và một bó cơ kỳ lạ ở trong tĩnh mạch cổ (tĩnh mạch thường không có cơ) sẽ bổ sung áp suất cho tĩnh mạch này để đưa máu từ đầu trở lại trái tim.

"Đó là một cơ chế chống choáng ngất tiên tiến hơn nhiều của chúng ta", Mitchell nói.

 Tại sao ngọn cây mía lại nhạt nhất?

Thực vật đều có một đặc trưng thế này: chế tạo ra chất dinh dưỡng, trừ một phần để cho mình tiêu hao để lớn lên, còn đa phần thì tồn trữ lại, nơi tồn trữ phần lớn là gốc.

Dưỡng liệu được tồn trữ chủ yếu là đường. Cây mía cũng vậy. Dưỡng liệu chúng sản sinh ra, trừ việc tiêu hao để cho bản thân trưởng thành, có một phần biến thành đường tích trữ ở dưới gốc. Chất dinh dưỡng do bản thân cây mía chế tạo ra là đường, nên số đường dự trữ càng nhiều.

Do sự bốc hơi của lá mía, cần rất nhiều nước, cho nên ở đầu ngọn lá mía bao giờ cũng phải đảm bảo đầy đủ chất nước để cung cấp cho lá tiêu hao. Việc bảo trì số nước này càng ở trên ngọn càng nhiều, càng xuống gốc càng ít. Nước càng ít thì hàm lượng đường càng cao, tất nhiên là càng ngọt.

Ong bắp cày truyền tin cho nhau như thế nào?

Khoa học từng nhiều lần chứng minh rằng những con ong bắp cày (tên khoa học Vespula vulgaris) không hề biết truyền tin cho nhau, nhưng chúng lại có thể cùng nhau xây dựng và duy trì được một cái tổ phức tạp, bền vững qua nhiều thế hệ.

Vì sao vậy? Trong một nghiên cứu gần đây, nhà sinh vật học Istvan Karsai, thuộc Trường ĐH Đông Tennessee, Johnson, bang Tennessee (Mỹ) và các cộng sự cho biết: loài ong này đã thực hiện nhiệm vụ của chúng căn cứ vào lượng nước có trong tổ.

Nhóm chuyên gia nhận định: ở đa số loài côn trùng có tập tính xã hội bầy đàn (như loài ong, kiến, mối...), mỗi thành viên trong tổ đều có mối liên hệ nào đó với nhau, theo cách này hay cách khác, để truyền tin cho nhau về nơi có thức ăn, báo động khi có kẻ thù hay khi xảy ra sự cố, ví dụ như bằng những vũ điệu phức tạp hay chất pheromone...

Song, loài ong bắp cày vốn kém thông minh hơn, chúng không thể nào truyền tin cho nhau theo cả hai cách trên mà chỉ thực hiện việc thay đổi hành vi của mình bằng cách theo dõi lượng nước tồn tại trong tổ. Để nhận biết lượng nước ấy, chúng sẽ trao đổi chất lỏng cho nhau qua mỗi lần chạm vào các thành viên khác sống chung trong tổ.

Vì sao ở 0 độ C nước biển không đóng băng?

Mùa đông bạn có thể làm một thí nghiệm như sau: lấy 3 cái bát, một bát đổ đầy nước lã, một bát nước đường, và một bát nước muối đặt ngoài sân. Đến 0 độ C bạn sẽ thấy bát nước lã đóng băng, hai bát kia thì chưa.

Thí nghiệm đã chứng minh sự ngưng kết của nước lã là 0 độ C, còn của đường và muối thì thấp hơn.

Trong nước biển có rất nhiều thành phần muối, cho nên dù trời đã xuống 0 độ C, nó vẫn chưa đóng băng. Khi nhiệt độ xuống thấp hơn nữa, một bộ phận nước ngọt trong nước biển mới đóng băng. Từ trong nước biển, chúng ta vớt ra số băng mà nước biển đã ngưng kết, mùi vị của nó vẫn rất nhạt. Vì mật độ của băng (0,9 g/mm) nhỏ hơn so với nước, so với muối thì còn nhỏ hơn nữa, nên băng trong nước biển nhất định có một phần thể tích lộ lên trên mặt biển.

Tại sao khi trời nóng cây kem lại bốc hơi?

Sau khi que kem được lấy trong thùng lạnh ra, trong không khí nhiệt độ đột nhiên tăng cao, nó có thể dần dần tan ra. Trong quá trình này, không khí xung quanh que kem cũng giảm nhiệt độ xuống. Do trong không khí có một lượng nước bốc hơi nhất định, sau khi bị lạnh sẽ ngưng tụ thành rất nhiều hạt nước nhỏ li ti, tạo ra hình trạng sương mù màu trắng, khiến cho chúng ta thoạt nhìn như cây kem đang bốc hơi vậy.

Việc tuyết tan nhanh hay chậm là do khả năng hấp thụ nhiệt mặt trời nhiều hay ít. Tuyết bẩn, do đặc tính không tinh khiết, nên dễ hấp thụ ánh sáng và nhiệt mặt trời hơn tuyết sạch, vì thế dễ tan hơn.

Theo nguyên lý này, mùa hè, chúng ta đều mặc quần áo trắng hoặc màu nhạt, đó là để cho ánh mặt trời phản xạ càng nhiều càng tốt. Cũng vậy, mùa đông mặc quần áo sẫm màu là để hấp thụ được nhiều ánh nắng và nhiệt mặt trời, khiến cho thân thể ấm áp hơn.