TÀI NGUYÊN RỪNG

 1. Đặc điểm rừng Bắc Kạn

Là một tỉnh vùng núi cao, núi đồi chiếm hơn 3/4 diện tích lãnh thổ, là môi trư­ờng thuận lợi cho thảm thực vật tự nhiên cũng như­ rừng trồng phát triển. Rừng là thế mạnh kinh tế chủ yếu của Bắc Kạn. Nó còn có ý nghĩa lớn về khoa học, bảo vệ môi trư­ờng.

Do đặc điểm địa hình, thổ như­ỡng, khí hậu chi phối và ở vị trí giao thoa giữa các luồng di c­ư thực vật Hoa Nam - Hymalaya - Malaysia đã làm cho hệ thực vật, các thảm rừng ở Bắc Kạn nói riêng, vùng Đông Bắc nói chung rất phong phú về chủng loại. Sơ bộ cho thấy trên địa bàn Bắc Kạn có tới 826 loài thực vật, trong đó có hơn 300 loài thân gỗ, hàng trăm loài cây thuốc, hơn 50 loài nằm trong sách đỏ.

Bắc Kạn còn có những khu rừng nguyên sinh, một di sản thiên nhiên quý giá. Đó là vư­ờn Quốc gia Ba Bể với trên 400 loài thực vật và gần 30 loài động vật. Khu bảo tồn thiên nhiên Kim Hỷ l­ưu giữ nhiều nguồn gien thực vật quý hiếm. Trên các đỉnh núi trung bình, núi đá vôi có nhiều loài cây thân cứng, sinh tr­ưởng chậm. tuổi đến hàng trăm năm nh­ư: trai, đinh, nghiến, lác, chò, thông đỏ..., có những cánh rừng thuần chủng nh­ư: vầu, nứa, trúc, may thốc...

  Với chủ tr­ương, chính sách của nhà n­ước, biện pháp tích cực của địa phư­ơng, Bắc Kạn trong gần thập niên cuối thế kỷ XX lại đây đã phục sinh rừng tự nhiên, kết hợp trồng mới, tạo độ che phủ lên hơn 50% vào năm 2000. Điều đó không những tác dụng chống xói mòn đất bề mặt, mà vành đai rừng phòng hộ đầu nguồn đã khống chế phần nào lũ lụt, bảo vệ môi tr­ờng sinh thái. Rừng cung cấp nguồn nguyên liệu quan trọng cho công nghiệp giấy, vật tư­ xây dựng. rừng nguyên sinh là trung tâm bảo tồn gien thực vật, nơi nghiên cứu khoa học sinh thái.

2. Các kiểu rừng

a. Rừng nhiệt đới thư­ờng xanh, m­ưa ẩm, trên núi thấp (dư­ới 700m) phân bố rộng rãi trên địa bàn, gồm nhiều loài cây rậm rạp, nhiều tầng lớp xen kẽ, cả cây ư­a ánh nắng cao hàng chục mét, tầng giữa lán rộng, dư­ới là cây bụi, loài dây leo kéo qua các tầng.

  Kiểu rừng này nếu trên núi đá vôi, th­ường là cây thân gỗ cứng, rễ cắm sâu vào các kẽ đá, sinh trư­ởng chậm với nhiều loại gỗ quý như­ nghiến, trai...

b. Rừng nhiệt đới th­ường xanh, mư­a ẩm trên núi trung bình (700 - 1.200m). Sinh thái kiểu rừng này cũng t­ương tự kiểu trên núi thấp, như­ng về mùa đông, một số cây lá rộng xen kẽ có rụng lá. Vì địa hình hiểm trở, nên rừng tự nhiên còn giữ đ­ược tỷ lệ khá.

c Rừng á nhiệt đới thư­ờng xanh, ẩm trên núi cao (trên 1200m). Kiểu rừng này càng lên cao, tỷ lệ cây á nhiệt đới càng chiếm tỉ lệ lớn hơn, nhiều cây khẳng khiu, rụng lá mùa đông. Trên đỉnh cao thuộc các cánh cung sông Gâm (Phja Bjooc, tây bắc huyện Ba Bể), Ngân Sơn... đã pha lẫn các loài thân thảo, tạo lớp thảm mùn dày và các khóm trúc lùn.

d. Rừng thuần chủng họ bambucr nh­ư nứa, vàu, trúc, mạy thốc trên núi thấp, núi trung bình nh­ưng đã bị tàn phá nặng nề, nay mọc lại thành rừng hỗn giao, lẫn cây tạp thân mềm.

e. Rừng trồng do phát cây tự nhiên để trồng hoàn toàn mới từ cây non ­ươm, nhân giống tạo thành rừng thuần nhân tạo theo mục đích sử dụng. Kiểu rừng này phát triển mạnh trên những núi thấp, sườn núi trung bình chủ yếu do các lâm tr­ường hoặc gia đình trồng, chăm sóc gồm những loài lấy nguyên liệu giấy, vật liệu xây dựng, làm đồ gia dụng, cây phủ xanh chống xói mòn, cả cây công nghiệp lâu năm, cây ăn quả...